2010 yılında Tufts Üniversitesi ve Vermont Üniversitesi'nden bilim insanları (Joshua Bongard, Michael Levin, Douglas Blackiston ve Sam Kriegman) bir araya gelerek heyecan verici bir projeye başladılar: Xenobotlar! Tam 10 yıl süren bu araştırma, canlı robotların geliştirilmesi yolunda büyük bir adım oldu.
Xenobotlar, Afrika'da yaşayan Xenopus laevis adlı bir kurbağa türünden alınan deri ve kalp hücrelerinden üretildi. Bilim insanları bu hücreleri mikroskop altında kesip birleştirerek yepyeni bir organizma ortaya çıkardılar. Ama bu süreç rastgele yapılmadı. DeepGreen adlı süper bilgisayar binlerce farklı Xenobot tasarımı oluşturdu ve içlerinden en iyi olanları seçildi. Böylece hareket edebilen, malzeme taşıyabilen ve belirli görevleri yerine getirebilen Xenobotlar üretildi. Dahası, süper bilgisayara farklı görevler verildiğinde, en uygun anatomik yapıya sahip yeni organizmalar da tasarlanabiliyordu. Yani Xenobotlar, ne tam olarak bir robot ne de bilinen bir hayvan türüydü; tamamen yeni bir biyolojik organizmaydılar!
Anthrobotlar farklı şekil ve yapı formlarına dönüşebilme, cilia bazlı hareket edebilme ve insan nöron kültürlerinde yaraları kapanmasını teşvik etmeleriyle ön plana çıkarlar.
Bu projeyi araştırırken bu ekipte Türk bir bilim insanının varlığı beni çok şaşırttı ve gururlandırdı. Mimar ve sentetik biyolog Gizem Gümüşkaya, Anthrobot'tan tek bir insan hücresinden 2 hafta süresinde türeyebilen çok hücreli, kendi kendine hareket edebilen bir robot olarak bahsetmiştir. Araştırırken en çok dikkatimi çeken ise hastaya özel üretimin mümkün hale gelmesiydi, çünkü Anthrobotlar artık bireyin kendi hücrelerinden üretilebilir. Bu da bağışıklık sisteminin reddetme riskini en aza indirerek, kişiye özel tedaviler geliştirme imkânı sunar. Ayrıca Gizem Gümüşkaya, iki ana dalını birleştirerek inşaat sektöründe biyorobotları yapı malzemesi olarak kullanarak karbon salınımını azaltmayı amaçlıyor. Aynı şekilde bu biyorobotların rejeneratif tıpta ve biyomedikal robotik alanlarında da kullanılabileceği öngörülüyor.
Peki, bu sadece kurbağa hücreleriyle mi mümkün? Memeli hücrelerinden de hareket edebilen bir organizma üretilebilir mi? İşte bu sorunun peşine düşen bilim insanları (Gizem Gümüşkaya, Pranjal Srivastava, Ben G. Cooper, Hannah Lesser, Ben Semegran, Simon Garnier, Michael Levin) insan akciğer epitel hücrelerinden türetilen, kendi kendini inşa edebilen ve hareket edebilen Anthrobotları geliştirdi.
Yani, bilim dünyası artık sadece makineler değil, yaşayan organizmalar tasarlayabiliyor. Gelecekte bizi nelerin beklediğini düşünmek bile heyecan verici, değil mi?
